FETHİYE'LER

İki cami, bir isim:

Fethiye Camii

ve

Fethiye Camii.

Biri Yeşilırmak’a yaslanır,

biri Çarşamba’nın yokuşlarına.

İkisi de fetihten gelir,

ama fetih bazen kılıç değil

hafızadır.

İstanbul’daki bir zamanlar

Pammakaristos Church diye çağrılırdı;

Patrikhane olmuşluğu var,

mozaiklerinde İsa’nın bakışı

hâlâ taşın sabrını sınar.

Amasya’daki daha sessizdir

temelinde kilise nefesi,

üstünde ezan yankısı.

Taş, kimliğini değiştirmez;

yalnızca dili değişir.

Kapadokya’da yeraltına saklanan dualar

Roma’nın yasağından kaçarken

bugün turist rehberlerinde

özgürce dolaşır.

Demek ki tarih,

sabredenlerin yanında durur.

Bizim topraklarda ise

çoğu caminin gölgesinde

eski bir apsisin izi vardır;

hatta İstanbul’daki

Fatih Camii

bile köklerini başka bir zamandan taşır.

Ama kök bilmek cesaret ister;

çünkü kök, gerçeği söyler.

Gezip gördüğüm Nürnberg’de

Ortaçağ şatoları

II. Dünya Savaşı’nın küllerinden

aslına sadık kalkarken

anladım:

Uygarlık, geçmişle kavga etmez,

onu ayağa kaldırır.

Keşke Amasya mabetler cenneti olsaydı

kiliselerle camiler

kardeşçe dursaydı yan yana;

inanç turizmi dedikleri şey

yalnız döviz değil

vicdan da getirirdi şehre.

Çünkü fetih

yalnız toprağı almak değildir;

hatırayı korumaktır.

Aksi halde

mabet sanıp koşarsınız AVM’lere,

market arabalarında

sadece cebinizi değil

hafızanızı da boşaltırsınız.

Ve bir gün

taşlar susar,

mozaikler solar,

isimler kalır geriye

ama hikâye kaybolur.

İki cami, bir isim:

Fethiye.

Biri daha meşhur, biri daha mahcup,

ama ikisi de aynı soruyu sorar:

“Geçmişi korumayan

geleceği nasıl fetheder?”

Macit CÜNÜNOĞLU