TARİHİN İZİNDEN

Amasya’nın topolojisi

haritayla açıklanmaz;

belge ister, hafıza ister,

bir de susmayı bilen bir dil.

Yeşilırmak, kentin omurgasıdır.

Rastgele akmaz.

Vadinin en zayıf yerinden değil,

en çok hatırası olan yerinden geçer.

Kuzeyde Harşena Dağı yükselir;

jeologlar kalker der,

tarihçiler kale,

şairler kader.

Kayaya oyulmuş her boşluk

bir mühendislik değil yalnız,

bir iktidar beyanıdır.

Kentin yerleşimi

dikey bir hafıza gibidir:

Aşağıda su ve ticaret,

ortada mahalle ve ibadet,

yukarıda savunma ve ölüm.

Bu hiyerarşi tesadüf değildir;

Hititler’de başlar,

Helenistik dönemde belirginleşir,

Roma’da sistemleşir,

Selçuklu ve Osmanlı’da

ahlâk kazanır.

Kral Mezarları

jeolojik bir zorunluluğun

siyasi bir dile dönüşmüş hâlidir.

Dağın yüzü seçilmiştir,

çünkü görünmek istenmiştir.

Ölüm burada gizlenmez;

kaya kadar kalıcı,

şehir kadar merkezîdir.

Kale,

sadece askeri bir yapı değil,

bir gözlem noktasıdır:

ırmak, çarşı, ibadethane

aynı bakışta toplanır.

Bu, mekânın iktidarla

nasıl uzlaştığının belgesidir.

Amasya’nın camileri

düzlüğe yerleşir;

çünkü secde,

yüksekliği değil dengeyi sever.

Medreseler

geçiş noktalarındadır;

bilgi,

yolda karşılaşsın diye.

Türbeler ise

kenarda durur:

hayatın tam içinde değil,

tam dışında da olmayan bir sabırla.

Köprüler

iki yakayı değil,

iki zamanı birleştirir.

Taş kemerler

suyun hafızasını bastırmaz,

onu taşır.

Müze,

bu topolojinin arşividir.

Katmanlar üst üste değil,

yan yanadır.

Hattiler burada “ilk” değildir,

Hititler “orta” sayılmaz,

Persler “geçici” kalmaz.

Hepsi aynı mekânda

aynı ciddiyetle durur.

Amasya’nın topolojisi

serttir ama bağırmaz.

Belgelidir ama kuru değildir.

Dağ konuşur,

ırmak yazar,

şehir susarak anlatır.

Ve bu yüzden Amasya

bakılarak değil,

okunarak gezilir.

Macit CÜNÜNOĞLU

SABAH SENFONİSİ

Sevinçli bir telaşla açarım gözlerimi,

ne bir istasyon var önümde

ne de bekleyen bir kalabalık.

Yine de içimde

perdeleri aralayan görünmez bir maestro

çubuğunu havaya kaldırır.

Gün daha karanlığın içindeyken

ben ışığa doğru yürürüm,

çünkü bilirim

müzik en çok sabahın utangaç saatlerinde

kendini ele verir.

Kahvenin dumanı yükselirken

ilk notalar düşer fincanın kenarına;

bir yaylı, ince bir sızı gibi

kalbimin paslı kilidini yoklar.

Bir piyano,

sabahın alnına konmuş berrak bir öpücük olur.

Klasiklerin arasında gezinmek

sıradan bir dinleyiş değildir;

o, bir mabede adım atmaktır.

Duvarlarında yüzyılların yankısı,

tavanında sonsuzluğun kubbesi.

Her besteci

kendi okyanusunu bırakmıştır önümüze

içinde minik adacıklar,

her biri ayrı bir hatıra,

ayrı bir itiraf.

Bach’ta bir sabır saklıdır,

damla damla işleyen bir dua.

Mozart, çocuk yüzlü bir sevinci

kanat gibi omzuma iliştirir.

Beethoven ise

karanlığı yararak yürür;

fırtınalı bir gökyüzünde

insanın kaderine meydan okur.

Bu dünyaya dahil olmak

biraz cesaret ister.

Çünkü yüzeyde kalan

sadece ses duyar;

derine inen

kendi kalbini bulur.

Eğilip kulağını zamana dayarsan

bir sonatın içinde

yılların kırılganlığını işitirsin.

Bir senfoninin geniş omuzlarında

insanlığın yükünü hissedersin.

Müzik, yalnızca duyulan değil,

ruhun aynasında büyüyen bir ışıktır.

Ve ben her sabah

hiçbir yere yetişmeyecek 

olsam da

o ışığın peşinden giderim.

Çünkü sanat

insanı zamandan kurtaran tek gemidir.

Tökezleyen olur,

erken dönen olur kıyıya

ama biraz sabır,

biraz çalışılmış bir gönül

o dalgaların üzerinde yürümeyi öğrenir.

İşte o zaman

gün doğarken

dünya yalnız bir gezegen değildir artık;

içinden müzik geçen

kutsal bir boşluk olur.

Ve ben,

sevinçli bir telaş içinde,

her sabah yeniden

kendimi o sonsuzluğa bırakırım.

Macit CÜNÜNOĞLU

HEM KLASİK...

Gönül dünyamda

Türk müziği bir edep meselesidir;

adı anılınca susulur,

sesine gelince insan kendini dinler.

Bir beste kırk yıl susar içinde,

bir güfte yarım kalmış bir akşamdır;

dudakta değil,

tam kalbin ortasında bekler.

Gündüz dinlemek tehlikelidir,

çünkü insanı hayattan koparır;

alıp götürür

bir meyhane masasının

kimseye ait olmayan köşesine.

Hüzzam’da ağırlaşır akşam,

camlar buğu tutar,

rakı yavaş yavaş beyazlar.

Uşşak iç çektirir,

Segâh boyun büktürür,

Karcığar’da çözülür insanın dili.

Makamlar sandal gibidir,

hatıralarla dolu;

kalbin kıyısına yanaşır

sessizce.

Davetsiz gelir anılar

ama kimse kovmaz,

çünkü herkes onları bekler.

Bir eski dostun sesi düşer masaya,

bir annenin susuşu,

bir sevgilinin tamamlanmamış cümlesi.

Masa kalabalıktır,

yalnızlık daha kalabalık;

kadehler tokuşur,

suskunluklar içilir.

Gözler dalar elbet,

ama umut hâlâ oradadır;

masanın en ucunda,

yük olmamayı öğrenmiş bir misafir.

Şiir buradan doğar,

ne kürsüden

ne yüksek sözlerden,

hayatın tam ortasından.

Kelimeler rakı gibidir;

fazlası taşar,

azı acıtır,

kararı insanı kendine getirir.

Bir şarkı başlar usulca,

kimin söylediği mühim değildir,

yeter ki doğru yerden dokunsun.

Gece ilerledikçe

hüzün klasikleşir,

omuzlara soylu bir ağırlık çöker.

Meyhane dağılır,

şarkı kalır;

insanın içinden çıkmaz.

Herkes evine döner

ama bir parça

masada unutulur.

Ve insan anlar:

bazı geceler içmek için değil,

hatırlamak içindir.

Bazı şarkılar eğlendirmez,

adam eder.

Türk müziği budur işte;

vakur bir serserilik,

terbiyeli bir hüzün…

Hem klasik,

hem meyhane.

Macit CÜNÜNOĞLU

BİR ŞARKI

Gönül Dünyamdan

Türk müziğinin dokunduğu 

bir yer vardır,

adını bilmez insan

ama tanır acısını.

Bir eski şarkı girer içeri

kapıyı çalmadan,

gündüz vakti yakalar seni

en savunmasız yerinden.

Masa büyür, zaman daralır,

insan bir anlığına

rakı şişesinde balık olur,

itiraz etmez,

çünkü teslimiyet bazen

en zarif hâlidir kalbin.

Makamlar ardı ardına dizilir

bir iç yolculuk gibi:

Hüzzamda ağırlaşır akşam,

Karcığar’da çözülür düğüm,

bulutlar dağılır,

hülyalar başlar.

Hatıralar sessiz bir geçit yapar

hafızanın dar sokaklarında;

bir koku,

bir yarım cümle,

bir daha geri gelmeyen bakış…

Gözler kayar,

ama umut inatçıdır,

küçük bir ışık gibi

sönmeyi bilmez.

Şiir dökülür yürekten

fark etmeden,

kelimeler içki gibidir

fazlası zarar

azı yetmez.

Maksat unutmaktır biraz,

hafiflemektir,

günlük yükleri

kapının eşiğinde bırakmak.

Bazen bir şarkı

yorgun bir ruha

bir ömürlük merhem olur.

Eski zamanlar gelir akla

daha yavaş,

daha insani.

Sesler daha sahici,

suskunluklar daha anlamlıdır.

Bir şarkıcı sahneden seslenir,

sanki yalnız sana,

ve sen o anda anlarsın

kalabalıklar içinde

yalnız olmadığını.

Bu bir kaçış değildir,

bir dönüş belki;

kendine,

gönlünün eski odalarına.

Ne büyük iddialar vardır burada

ne de yüksek sesler,

sadece bir kalp

kendiyle baş başa.

Ve bir kaset dönüyordur hâlâ

hafifçe cızırtılı,

neşeyi de hüznü de

aynı şeride sığdırarak.

Macit CÜNÜNOĞLU

BENİM MEYHANELERİM

Gönül dünyamda

Türk müziğinin derin bir edebi vardır,

adını anınca susulur,

dinleyince iç çekilir.

Bir bestede saklıdır bazen

kırk yıllık bir yalnızlık,

bir güftede

yarım kalmış bir akşam.

Gündüz çalınırsa tehlikelidir,

çünkü insanı işinden eder,

alıp götürür

bir meyhane masasının

en uç köşesine.

Hüzzamda başlar akşam,

camlar buğulanır,

rakı ağır ağır beyazlar.

Uşşak’ta iç çekilir,

Segâh’ta baş eğilir,

Karcığar’da çözülür dil.

Makamlar birer sandal gibi

kalbin kıyısına yanaşır,

hatıralar davetsiz misafirdir

ama kovulmazlar.

Bir eski dostun sesi gelir akla,

bir annenin susuşu,

bir sevgilinin yarım kalan sözü.

Masa kalabalık görünür

ama herkes biraz yalnızdır,

kadehler tokuşur

suskunluklar içilir.

Gözler kayar evet,

ama umut hâlâ masadadır,

en kenarda,

kimseye yük olmadan.

Şiir buradan doğar işte,

ne kürsüden

ne de yüksek yerlerden,

tam ortasından hayatın.

Kelimeler rakı gibidir;

fazlası taşar,

kararı gönlü açar.

Bir şarkı başlar usulca

kim söylediği mühim değil,

yeter ki doğru yerden değsin.

Gece ilerler,

klasikleşir hüzün,

soylu bir ağırlık çöker omuzlara.

Meyhane dağılır ama

şarkı kalır,

insanın içinden çıkmaz.

Herkes evine döner,

fakat bir parça

masada unutulur.

Ve sen anlarsın

bazı geceler içki için değil,

hatırlamak içindir.

Bazı şarkılar

eğlendirmez,

terbiye eder insanı.

Türk müziği budur işte;

hem vakur,

hem serseri,

hem klasik,

hem meyhane…

Macit CÜNÜNOĞLU

UMUTLAR

Hayır, geçmişi sorgulamak yalnızca yaşlılığın hasleti değil,

hafızası olan her yüreğin alışkanlığıdır.

İnsan biraz durunca,

zaman geri çekilir;

sokaklar daralır, sesler berraklaşır.

Ben de geçmişte buluyorum kendimi,

dizleri yara bere içinde bir çocukta,

bir cümleyi dünyayı değiştirecek sanan bir gençte.

Mutluyum evet,

çünkü hatırlamak hâlâ diri olduğumun kanıtı.

O devrimci hâller…

Nasıl özlenmez?

Avuçlarımızda yalnız sloganlar değil,

koskoca bir gelecek taşırdık.

Bir ülke yetmezdi hayallerimize,

haritayı katlayıp dünyayı yeniden kurmaya çıkmıştık.

Yoksulduk ama inançtan zengindik,

ceplerimiz delikti,

umutlarımız kurşun geçirmez.

Bir şarkı yeterdi ayağa kalkmamıza,

bir haksızlık bütün geceyi uyutmamaya.

Şimdi soruyorum kendime:

Eksilen biz miyiz, yoksa zaman mı?

Belki devrim yaşlandı,

ama özlemi hâlâ genç.

Belki sesimiz kısıldı,

ama içimizdeki itiraz susmadı.

Geçmişi sorgulamak bir zaaf değil,

bir emanet sayıyorum ben.

Çünkü hatırladıkça anlıyorum:

Dünya hâlâ yeniden kurulmayı bekliyor

ve biz,

yaş alsak da,

o yola bir kez çıkmış olanlar,

içten içe hâlâ yürüyoruz.

Macit CÜNÜNOĞLU

SEVGİYLE YAŞAMAK

Zamanın omzuna çökmüş ağır 

bir ülkeyiz artık,

kelimeler bile tedirgin çıkıyor ağzımızdan.

Her cümlede bir yarım korku,

her susuşta bastırılmış 

bir çığlık var.

Birbirimize bakarken

önce kimliğimizi, sonra kalbimizi görüyoruz;

işte kırılma tam da burada başlıyor.

Oysa insan,

insana bakmayı yeniden öğrenebilse…

Bir yüzü okur gibi değil,

bir yarayı sarar gibi bakabilse.

Ne kadar çok “öteki” biriktirdik cebimizde,

ne kadar çok sevgiyi unuttuk

acıyla beslenen hafızamızda.

Bize öğretilen tarih

hep keskin, hep kanlı sayfalarla dolu;

oysa sevgi de yaşanmıştı 

bu topraklarda,

sessizdi belki,

ama köklüydü, derindi.

Yunus’un sözü hâlâ duruyor bir yerlerde,

Mevlâna’nın çağrısı rüzgârda,

Hayyam hâlâ soruyor:

“Bu kadar kin nereye?”

İnsan, yüzleşmeden iyileşemiyor.

Acıyı halının altına süpürmek

evin içini temiz yapmıyor.

Ruhun zulasında saklanan her nefret,

bir gün kapıyı kırıp çıkıyor.

Ve en çok da masumların kapısına dayanıyor.

Sevgiyle nefret

aynı kalpte uzun süre barınamaz.

Biri çoğaldıkça

öteki eksilir.

Ve sol memenin altında

kararmaya başlayan o cevahir

ya affetmeyle parlar

ya da suskunlukla körelir.

Gülümsemek devrimdir bazen,

anlamak başkaldırı.

Bir çocuğun saçını okşamak,

bir kadının sesine kulak vermek,

bir yabancıyı kendinden saymak

en güçlü direniştir belki de.

Çünkü dünya

kinle değil,

sevgiyle taşınır omuzlarda.

Çiçekler,

ancak nefret ekilmeyen topraklarda açar.

O yüzden

ötekileştirme,

yaraya tuz basma.

Anla, dokun, paylaş.

Kalbini zincire vurma;

bırak artezyen gibi fışkırsın sevgi.

Ve hatırla:

İnsan,

en çok sevgiyle yaşarken

insandır.

Macit CÜNÜNOĞLU

MERHABALAR AMASYA

Tüm dostlara bir merhaba düşer bu satırlardan,

yüksek sesle değil,

bir kapı eşiğinden içeri girer gibi.

Zaman ağır yürür artık,

insan yaş aldıkça

günler acele etmeyi bırakır.

Dostluklar seçilir,

kelimeler tartılır,

her söz mizan terazisinde 

bir an durur.

Evler dar gelmez,

dünya geniştir ama uzakta.

Bir pencere yeter bazen,

bir ekran,

bir fotoğraf…

İnsan memleketini

en çok oturduğu yerden özler.

İşte bu yüzden

bir araya geldik.

Bir isim etrafında,

bir kentin kalbinde: Amasya.

Irmak akar hâlâ,

kale aynı sessizlikle bakar ovaya.

Evler yan yana durur,

fotoğraflar birbirine yaslanır.

Bir kenti anlatmak

onu tüketmek değildir,

aksine

hafızasını diri tutmaktır.

Kısa zamanda çoğaldık,

sayılardan değil,

niyetten söz ediyorum.

Çünkü bazı kalabalıklar

sessizliği bozmaz.

Bir fotoğraf koyduk ortaya,

altına memleket düştü.

Eksikler var elbette,

her arşiv biraz yarımdır.

Amasya bir İstanbul değildir,

olmak zorunda da değil.

Başı bellidir,

sonu bellidir.

Dön dolaş Selağzı’na 

çıkar yollar,

orada durur insan,

bir an kendine bakar.

Irmak boyu evlerinden 

yorulduk mu?

Belki.

Ama her bakış

aynı değildir.

Bir fotoğraf

başka bir gözü bekler bazen.

Biz de elde olanı

incitmeden kullandık.

Ne fazlasına heves ettik

ne yokluğu inkâr ettik.

Sadece olanı sevdik.

Bugün beş yıllık bir mizan çıkarıyoruz.

Kazancımız para değil,

hatıradır.

Zarar hanesinde yalnızca

unuttuklarımız var.

Yola devam diyoruz.

Sükûnetle,

ısrarla,

bıkmadan.

Güzel günler elbet gelir.

Ama gelmese bile

biz bu kenti

fotoğraflarla ayakta tutarız.

İyi ki Amasya var.

İyi ki bakmayı bilen gözler var.

İyi ki yol hâlâ bitmedi.

Öyleyse bir kez daha 

merhabalar AMASYA.

Macit CÜNÜNOĞLU

YALNIZLIK

Yalnızlık

bir ev meselesi değildir,

aynı sofraya oturup

kimseye dokunamamak hâlidir.

Batı’da kapılar erken kapanır,

insan, kendi gölgesine komşudur.

Bizdeyse

bir çay bardağı hâlâ kalp taşır,

bir telefon

insanı çocukluğuna geri çağırır.

Bir ses yeter bazen,

“Orada mısın?” demesi yeter.

Torun girdi mi eve

duvarlar gevşer,

zaman diz çöker,

bayram gelir fark ettirmeden.

Ama herkes bu kadar şanslı değil,

bazıları

ekranlardan sever sevdiklerini,

parmak uçlarıyla okşar hasreti.

Dokunamayan sevinçtir

en ağır yalnızlık.

Dün güldüm,

fotoğraflara sığmayan bir kahkaha attım.

Sonra bir cümle düştü aklıma:

“Yaşa takılma.”

İnsan neye takılmaz ki?

Takılmak, yaşamanın

küçük bir itirazıdır zaten.

Her yaşın güzelliği var derler,

doğru.

Ama bazı yaşlar

daha çok susar.

“Yaşlı kim?” diye sordum kendime,

cevap:

hayalini erteleyip

bedenini ikna edemeyen insan.

Koşmak isterdim,

topun peşinden nefes nefese gitmek,

ağrısız sabahlara uyanmak…

Ama tren geçip gitti,

geriye

rayların sesi kaldı içimde.

Aşk mı?

O şimdi rüyaların emanetinde.

Uyanınca geri veriyorum,

çünkü gerçek

daha temkinli artık.

Bedenimi hor kullandım,

itiraf ediyorum.

Şimdi beynim düşünür,

kulağım dinler,

ikisi birlikte

hayata tutunur.

Şikâyet etmiyorum.

Çünkü hâlâ hissediyorum.

Ve insan

hissettiği sürece

yalnız değildir.

Ben

sonsuzluğa doğru

ağır ama gülerek yürüyorum.

Yarın

yine bir kelimede buluşuruz dostlar,

yalnızlığı

biraz daha insanlaştırmak için.

Macit CÜNÜNOĞLU

AMASYA ESİNTİLERİ

Bu kent

bir harita değildir yalnızca,

katlanınca cebine sığan;

açtığında

çocukluğun dökülür içinden,

ırmak kıvrılır,

kaya mezarları susarak bakar yüzüne.

Amasya

bir sabah ezanıyla

akşam rakısı arasında

ince bir sızıdır.

Dağları omuz omuza durmuş

eski bir aile gibidir,

her biri küskün

ama kimse terk etmez yerini.

Yeşilırmak

acele etmez burada,

bilir ki bu kentte

zaman hızlı akana kızar.

Suyunda yüzler vardır:

balıkçı Rıfkı’nın nasırlı elleri,

kasap tezgâhının sabah serinliği,

Vakıf Han’ın taşlarına sinmiş

bin adımın yankısı.

Selağzı’nda

ayak sesleri birbirini tanır.

Fotoğrafçı vitrini gibi

hafıza doludur sokaklar;

kim geçti, kim kaldı

hepsi asılıdır görünmeyen bir duvarda.

Bir çay buharında

bir ömür çözülür.

Bu kentte

esnaf tabeladan önce insandır.

Ziyereli Adil abi

yalnız yeşillik satmaz,

hal hatır da tartar terazide.

Saatçi zamanı değil

sabrı onarır.

Matbaacı mürekkep değil

hatıra basar.

Amasya

yüksek sesle konuşmaz.

Vakur durur,

içine doğru yaşar.

Sevinci bile

biraz mahcuptur burada.

Birinin başarısı

başka birinin suskunluğunu büyütür,

kıskançlık

gölge gibi uzar ikindi vakti.

Ama bilmezler ki

bu kent

kendi kendini affetmeyi de bilir.

Kırılır, küser

sonra bir türküde barışır.

Hüzzam bir akşamda

Nihavend’e göz kırpar,

dağlar dinler

kimse itiraz etmez.

Amasya

taşla konuşur,

insanla susar bazen.

Evlerin duvarları

anlatır olanı biteni.

Bir pencere aralığından

geçmiş sızar,

perdeler tanıktır.

Burada doğmak

bir şehre değil

bir hikâyeye göz açmaktır.

Gitmek mümkün,

unutmak zor.

Çünkü bu kent

arkandan konuşmaz,

içinden konuşur.

Ve sen

ne kadar uzaklaşırsan uzaklaş,

bir fotoğraf karesinde

bir isimde

bir koku da

ansızın yakalar seni.

Amasya

tam da budur işte:

yakalamayı sever.

Ey kadim kent,

sana methiye düzmek kolay,

sana sitem etmek zor.

Çünkü sen

ne tamamen masum

ne bütünüyle suçlusun.

İnsan gibisin,

insan kadar karmaşık.

Ve yine de

şunu kim inkâr edebilir:

Bu topraklar

sevmeden anlatılmaz.

Amasya

bir aşk değildir belki,

ama onsuz yaşamak

eksik kalmaktır.

Ne dersiniz?

Macit CÜNÜNOĞLU

SAAT BEŞTEN SONRA

Saat beşten sonra

gün, kendini savunmayı bırakır.

Güneş bile acele eder batmaya,

çünkü bu ülkede

akşamlar ağırdır.

İnsan, tam o saatte

kendine rastlar.

Ne iş kalır,

ne gürültü,

ne yalanın mesaisi…

Sadece içimizde biriken

o suskun kalabalık.

Ben akşamı çocukluğumdan bilirim.

Annemin sesi kısılırdı,

babam eve biraz daha yorgun gelirdi.

Radyo konuşmazdı,

iç çekerdi.

Bir şehir,

bir ev,

bir kalp

aynı anda kararırdı.

Beyin derler buna,

hafıza derler,

bilimle açıklarlar.

Yalan.

Bu, insanın kendine

geri çağrılmasıdır.

Kaçtığın ne varsa

akşam seni bulur.

Rüyalar bu yüzden acımasızdır.

Gündüz cesaret edemediklerimizi

gece yüzümüze vurur.

Bir mezarlık gibi dizilir

yarım kalmış hayatlar.

Uyanırsın;

kalbin hâlâ oradadır.

Bir de memleket vardır…

İnsanı yoran

kendi gölgesidir bazen.

Aynaya bakarsın:

bir insan.

Devlete bakarsın:

bir yalan.

Bir sesin vardır

ama yankısı yoktur.

Yetmiş altı yaşında

ifade özgürlüğü

bir hatıraya dönüşür.

Konuşursan sus derler,

susarsan kabullen derler.

Elinde tespih,

zamanı sayarsın,

çünkü artık

zaman seni saymamaktadır.

Ama şarkılar…

İşte onlar hâlâ direniyor.

Hüner’in sesi

boğazına takılmış bir ülke gibidir.

Buğulu,

kırık,

ama sahici.

Saat beşten sonra

damara girer,

ruhu yoklar.

Radyo Alaturka

gaza basar,

akşam çöker,

insan ağırlaşır.

Ve ben tam da o anda

dünyayla arama

mesafe koyarım.

Dokunmayın bana.

Bu hüzün bana emanet.

Bu akşam,

"son kalemdir" derim.

Macit CÜNÜNOĞLU

AMASYA

Amasya’yı

harflerle değil

isimlerle yazmak gerekir.

Çünkü bu kentte

taşlar kadar

insanlar da kalıcıdır.

Maydanozun Aziz amca

sabahın erken saatinde

tezgâhını açarken

sadece yeşillik dizmez önüne,

bir ömrü yayar kaldırıma.

Meyhaneci Selim Süer

akşamı bilir,

hangi kadehin

hangi suskunluğa iyi geleceğini.

Müdür Yılmaz abi 

suyun sabrını öğretir insana,

Saatçi Hafız

zamanın aslında

kimseye yetişmediğini.

Tornacı Yervand usta

demire eğilirken

yılların sesini çıkarır ortaya.

Fanilacı Gülizar abla

soğuğu tanır,

insan bedeninden önce

hayatı sarar.

Toptancı Taşdemir kardeşler

yük taşır sırtlarında,

sadece mal değil

memleket taşırlar.

Matbaacı Nimet abla

harfleri dizerken

hatırayı da hizalar,

Fotoğrafçı Mustafa abi

bir kareye

yarım asır sığdırır.

Efsane müdür Şerafettin Erdem

bir kuşağın hafızasında

disiplinle merhameti

aynı cümlede bırakır.

Camcı Rasim

kırılganlığı bilir,

Bilgili ailesi

adı gibi

kentin aklında yer eder.

Kitapçı sülalesi

sayfalar arasında

Amasya’yı çoğaltır.

Evimizin alt bitişiğinde

Vakıf Han durur.

Taşında geçmiş,

kapısında bekleyiş vardır.

Kahvehanesini, otelini

İbrahim Acar işletir;

bir çayın buharında

kaç hikâye dinlenmiştir kim bilir.

Selağzı’nın çarşı esnafı

ayrı bir destandır:

Foto Abdullah

ışığı tanır,

oyuncakçı Şaban Ergün

çocukluğun nabzını tutar.

Canti esnaf Kemal Petriç

teşhir vitrininde

Nacar sergiler.

Rıfat Şekerci

tatlıyla barıştırır insanı.

Kasap Şükrü,

kasap Doğan,

kasap Ünal ağabey

bıçağı değil

adaleti keskin tutar.

Balıkçı Rıfkı

Yeşilırmak’la konuşur,

manav Adil Cebeci

mevsimi ezbere bilir.

Haldun abi

bir cümleyle

bir akşamı toparlar.

Nabi abi daima takım elbiseli, Vakko kravatlı...

Yazıcılar klanının piri Cafer Ağa

esnafın hafızasıdır.

Tandırcı Şuayip

ateşi tanır,

sabırla yoğurur ekmeği.

Bütün bu isimler

bir kenttir aslında.

Amasya

onların omzunda durur.

Irmak kıyısında,

parklarında,

dağlarında, taşlarında

bu sesler yankılanır.

Bu şehir

aysberg gibidir.

Görünen yüzü vakur,

alçak gönüllü.

Ama altında

haset de vardır,

ihtiras da.

Başarının hikâyesinde

defolar arar,

iftiraya kulp takmayı

marifet sayar bazen.

Yine de

Amasya’yı sevmek

bütün bunları bilerek sevmektir.

Çünkü bu kent

kusursuz değildir

ama sahicidir.

Ve ben

bu isimleri yazarak

kendimi yazıyorum aslında.

Çünkü insan

kentiyle birlikte yaşlanır,

kentiyle hatırlar.

Amasya

bir fotoğraf değil,

bir albümdür.

Sayfa sayfa

isim isim.

Macit CÜNÜNOĞLU

BENİM AMSYAM

Amasya’yı

harflerle değil

isimlerle yazmak gerekir.

Çünkü bu kentte

taşlar kadar

insanlar da kalıcıdır.

Maydanozun Aziz amca

sabahın erken saatinde

tezgâhını açarken

sadece yeşillik dizmez önüne,

bir ömrü yayar kaldırıma.

Meyhaneci Selim Süer

akşamı bilir,

hangi kadehin

hangi suskunluğa iyi geleceğini.

Müdür Yılmaz abi 

suyun sabrını öğretir insana,

Saatçi Hafız

zamanın aslında

kimseye yetişmediğini.

Tornacı Yervand usta

demire eğilirken

yılların sesini çıkarır ortaya.

Fanilacı Gülizar abla

soğuğu tanır,

insan bedeninden önce

hayatı sarar.

Toptancı Taşdemir kardeşler

yük taşır sırtlarında,

sadece mal değil

memleket taşırlar.

Matbaacı Nimet abla

harfleri dizerken

hatırayı da hizalar,

Fotoğrafçı Mustafa abi

bir kareye

yarım asır sığdırır.

Efsane müdür Şerafettin Erdem

bir kuşağın hafızasında

disiplinle merhameti

aynı cümlede bırakır.

Camcı Rasim

kırılganlığı bilir,

Bilgili ailesi

adı gibi

kentin aklında yer eder.

Kitapçı sülalesi

sayfalar arasında

Amasya’yı çoğaltır.

Evimizin alt bitişiğinde

Vakıf Han durur.

Taşında geçmiş,

kapısında bekleyiş vardır.

Kahvehanesini, otelini

İbrahim Acar işletir;

bir çayın buharında

kaç hikâye dinlenmiştir kim bilir.

Selağzı’nın çarşı esnafı

ayrı bir destandır:

Foto Abdullah

ışığı tanır,

oyuncakçı Şaban Ergün

çocukluğun nabzını tutar.

Canti esnaf Kemal Petriç

teşhir vitrininde

Nacar sergiler.

Rıfat Şekerci

tatlıyla barıştırır insanı.

Kasap Şükrü,

kasap Doğan,

kasap Ünal ağabey

bıçağı değil

adaleti keskin tutar.

Balıkçı Rıfkı

Yeşilırmak’la konuşur,

manav Adil Cebeci

mevsimi ezbere bilir.

Haldun abi

bir cümleyle

bir akşamı toparlar.

Nabi abi daima takım elbiseli, Vakko kravatlı...

Yazıcılar klanının piri Cafer Ağa

esnafın hafızasıdır.

Tandırcı Şuayip

ateşi tanır,

sabırla yoğurur ekmeği.

Bütün bu isimler

bir kenttir aslında.

Amasya

onların omzunda durur.

Irmak kıyısında,

parklarında,

dağlarında, taşlarında

bu sesler yankılanır.

Bu şehir

aysberg gibidir.

Görünen yüzü vakur,

alçak gönüllü.

Ama altında

haset de vardır,

ihtiras da.

Başarının hikâyesinde

defolar arar,

iftiraya kulp takmayı

marifet sayar bazen.

Yine de

Amasya’yı sevmek

bütün bunları bilerek sevmektir.

Çünkü bu kent

kusursuz değildir

ama sahicidir.

Ve ben

bu isimleri yazarak

kendimi yazıyorum aslında.

Çünkü insan

kentiyle birlikte yaşlanır,

kentiyle hatırlar.

Amasya

bir fotoğraf değil,

bir albümdür.

Sayfa sayfa

isim isim.

Macit CÜNÜNOĞLU

MEMLEKET HİKAYELERİ

Mevsimler geçer penceremden

adı konmamış bir hatıra gibi.

Yapraklar düşer

zamanın elinden bırakılmış mektuplar misali.

Güneş hâlâ oradadır

ama ısıtmaz artık;

çünkü insan

ısıyı bir yaştan sonra

içinde arar.

Bir ses dolaşır odada,

yabancı ama tanıdık:

Gençliği bilir insan,

yaşlılığı

ancak susarak öğrenir.

Zaman uçar,

hikâye anlatılır

ve anlatan da dinleyen de

yavaşça eksilir.

Geriye dönerim.

Çocukluğun tozlu ayak izleri

sokaklarda hâlâ durur.

Mahalle yok,

evler yok,

sadece bir cami

ve bir şadırvanın

suya sabrı kalmış.

Varsın olsun.

Irmak akıyorsa

şehir hâlâ nefes alıyordur.

Gidenleri rahmetle anarım,

kalanları

isimleriyle değil

yüzlerindeki çizgilerle severim.

Elimde bir poşet elma,

otururum eski bir bahçeye.

Tanıdık ararım,

çoğu yabancı çıkar.

Masalları bilmezler,

tokadın terbiye,

sözün emanet olduğu günleri

hiç yaşamamışlardır.

Oysa memleket

bir yer değildir yalnızca;

yüzmeyi öğrendiğin ırmaktır,

suyunu içtiğin kuyudur,

ilk sarhoşluğunu sakladığın meyhanedir.

Bir fotoğraf karesidir

arkasında vadi,

önünde arkadaşlar

henüz ölmemişken.

Pirler’de semaver tüter hâlâ

zamanı yavaşlatan bir duman gibi.

Bir çörek,

bir bakla dolması

hayata yettiğimiz günlerden kalma.

Her lokma

bir yılı geri alır insandan.

Şimdi

dizimin dibinde çocuklar,

onların çocukları.

Adlar değişir,

sesler incelir

ama bakış aynı bakıştır.

Gözlerim nemlenir,

çünkü bazı şeyler

ancak kaybedilince

tamamlanır.

Genç olmayı bilirdim.

Şimdi

yaşlı olmanın ne demek olduğunu

sessizce öğreniyorum.

Ve anlıyorum:

İnsan

en çok

yaşadıklarını

yanında götürür.

Macit CÜNÜNOĞLU

VİCDANIN YIL DÖNÜMÜ

Yıl döndü,

takvim aynı günü gösterdi yine

ama biz aynı yerde değiliz artık.

Toprak hâlâ sıcak,

enkazın hafızası taze,

elli binin üzerinde isim

sessiz bir yoklamada hâlâ eksik.

Bir şehir değil,

bir çağ çöktü aslında.

Duvarlar değil yalnızca,

insanın insana eğilen tarafı yıkıldı.

Çocuklar…

kimliksiz, fotoğrafsız,

bir ihtimalin içinde büyüyemeden

kayıp hanesine yazıldı.

Ama biz ne yaptık?

Bir acının başında durup

başka felaketlerin dedikodusunu tuttuk.

Dünyanın öbür ucunda bir sapığın

çürümüş defterlerini karıştırdık

ve buradan

ahlâk nutukları attık,

ellerimiz harç,

dilimiz kan kokarken.

Utanmak eski bir kelime şimdi,

sözlükte duruyor ama hayatta yok.

Ar, iffet, merhamet

bir enkazdan çıkarılamadı henüz.

İnsanlık,

derin bir kör kuyuya düşmüş,

sesleniyoruz ama

kimse ip sarkıtmıyor.

Depremden sonra

binalar yeniden yapılır sanıldı,

oysa asıl yıkım

kalbin kolonlarındaydı.

Vicdan çürük çıktı,

raporlar suskun,

müteahhit belli değil.

Yas tutmak zor geldi bize,

unutmak daha konforlu.

Bir paylaşım kadar ağladık,

bir sonraki gündeme kadar.

Sonra yüksek sesle konuştuk,

suskunluğumuz anlaşılmasın diye.

O çocuklar

hâlâ bir yerlerde

adlarını arıyor.

O anneler

beklemeyi biliyor ama

biz bakmayı unuttuk.

Yıl döndü.

Depremi andık,

ama kendimizi anmadık.

Çünkü bazı felaketlerin

yıl dönümü olmaz;

onlar

her gün içimizde yaşar ve ölür.

Macit CÜNÜNOĞLU

AMASYA'DA FUTBOLUN İLKLERİ

Toprak bir saha vardı önce,

henüz çizgileri bile tereddütlü,

kale direkleri rüzgâra emanet,

tribün dediğin

birkaç meraklı omuz

birkaç umutlu bakıştı.

O yıllar

top yuvarlak değildi yalnızca,

ekmek kadar kıymetliydi,

gelecek kadar kırılgan.

Bir şehir gençti henüz,

Amasya…

Yeşilırmak akıyordu

ama çocukların kalbi

daha hızlı akıyordu sudan.

Moto Fahri kaptandı,

adımını attığında

saha susardı.

Kürt Aslan

çarpışmanın adını yeniden yazardı,

Faşik Zeki topa değil

kaderine vururdu bazen.

Kasap Ünal’ın omzunda

mahallenin gücü,

Arap Orhan’ın koşusunda

sabah ezanı kadar temiz bir inat,

Şoför Ahmet

deplasmanı kamyon kasasında öğrenmişti,

yol bozuktu ama hayal dümdüz.

Rahtuvan Zeki,

Arabacı İhsan,

Kova Yılmaz…

Hepsi bir lakap,

hepsi bir hayat,

hepsi bir şehrin

unutulmuş nüfus cüzdanıydı.

Ve Erol Çevikçe…

İstanbul’a giden,

Kabataş sıralarında oturan

ama ayağındaki çamuru

hiç silmeyen çocuk.

Büyük şehirler öğretti ona kitapları,

Amasya öğretti

dik durmayı.

Ayakkabı yoktu bazen,

forma eksikti,

antrenör yoktu,

para hiç yoktu.

Ama

birbirine yaslanan omuzlar vardı,

“on bir kişi yetmezse on iki oluruz”

diyen bir inanç vardı.

Maç bulmak zordu,

rakip yoktu,

hakem desen

bazen mahalleden biri.

Ama sahaya çıkmak

başlı başına bir devrimdi

ellilerin Amasya’sında.

Bir avuç seyirci…

Ama her biri

bin kişilik dua gibiydi.

Alkışlar kısa,

hatıralar sonsuzdu.

Bugün bakıyoruz o fotoğraflara,

arkası tarihlenmiş,

isimler titrek yazıyla not düşülmüş.

Bir şehir

kendini unutmamak için

bir albüme sığınmış.

Çoğu gitti…

Toprak onları da aldı,

saha gibi sessiz.

Ama isimleri hâlâ

bu şehrin rüzgârında koşuyor.

Ey Amasya,

sen ne zenginmişsin de

biz fark etmemişiz.

Yeşilırmak boyu muhabbetlere sığmayacak kadar

derinmiş meğer tarihin.

Bu şiir

bir gol sevinci değil,

bir başlangıç düdüğüdür.

Bu şiir

yoksulluktan doğan bir zaferdir.

Rahmet olsun gidenlere,

ömür versin kalanlara.

Ve selâm olsun

toprak sahada ter döken

o ilk gençlere…

Çünkü

dünün gençleri

bugün bizim

hafızamızdır.

Macit CÜNÜNOĞLU

AMASYA

Bir şehir düşün

dağa yaslanmış,

ırmağın alnından öptüğü.

Taşında sabır,

suyunda vakit var.

Aceleyi sevmez Amasya,

insanı da yavaşlatır.

Sabahları

dağların gölgesi düşer 

evlerin içine,

pencereler eski bir masal 

gibi açılır.

Bir çocuk geçer sokaktan,

ceplerinde yaz,

ayakkabılarında toz.

O çocuk benim,

hâlâ oradayım.

Irmak konuşur akşamları,

herkese başka bir hikâye anlatır.

Kimi kaybını dinler ondan,

kimi ilk sevdayı.

Ben susarım,

çünkü bazı şehirler

dinlenerek sevilir.

Taş evler bilir

kimler gelip kimlerin gittiğini.

Bir selamı unutmaz duvarlar,

bir vedayı yıllarca saklar.

Zaman burada

yürüyerek değil

hatırlayarak geçer.

Bir kentin kalbi olur mu demeyin,

olur.

Çarşısında atar,

parklarında soluklanır.

Bir kahkaha yükselir bir yerden,

eski bir dostun sesi gibidir.

Geçmiş sandığın şey

bir anda yanına oturur.

Amasya

büyük laflar etmez,

gösterişe heves etmez.

Ama bir kez sevdi mi

insanı ömür boyu bırakmaz.

Gidersin,

aklın kalır.

Unuttum dersin,

bir türküyle geri dönersin.

Ben bu kenti

haritalardan değil

kalbimden biliyorum.

Çünkü bazı şehirler vardır,

orada doğmazsın sadece,

oradan hiç çıkamazsın.

Macit CÜNÜNOĞLU

AŞK ile ÖMÜR

"İstanbul’u sevmeyen aşkı ne anlar", demiş Yahya Kemal,

haklıdır;

çünkü bazı şehirler vardır

insanın kalbine ev kurar,

kirasını da hatıralarla ödetir.

Yarım yüzyıldır aynı rüzgârı solurum burada,

taşı bilirim, gölgesini bilirim,

adını bilmediğim sokakların bile

sesini tanırım.

Namaz kılmam belki,

ama kubbeler beni tanır,

mihraplar göz ucuyla selam verir.

Bir tarih geçer içimden

Osmanlı’dan kalma bir sabırla,

taş taş, kemer kemer.

Sonra Amasya düşer aklıma,

biraz Yeşilırmak,

biraz çocukluk,

biraz da içimde hiç yaşlanmayan sevdâ.

Aşk demem belki ona

ama sevda işte,

toprakla insanın birbirini ezbere bilmesi gibi.

Doğduğun yer seni terk etmez,

sen ne kadar uzaklaşsan da.

Yazmak…

Ben yazmadan duramam.

Fotoğraflar da öyledir,

binlercesi birikir arşivimde,

hepsi gözümden geçmiş,

hepsi kalbime değmiştir.

Sohbet eder gibi anlatırım dünyayı,

çünkü hayat

resmî bir tutanak değil,

iki dost arasında uzayan bir masadır.

Gönül işlerine gelince…

Orada sınır tanımam,

çünkü kalp haritalarla ölçülmez.

Ruh sağlığı için şarttır bu,

doktoru vicdan olan bir delilik.

Politika mı?

O benim kavgamdır,

ömür verdiğim kutsal bir inat.

Doğru bildiğini söylemekten

sesin kısılana kadar vazgeçmemek.

Ve sanat…

Udumu elime aldım mı,

hüzzamdan girerim geceye,

nihaventten çıkarım sabaha.

Son fasıl bellidir zaten:

“Bu son fasıl,

nasıl geçersen geç…”

İnsan kendini en iyi

şarkının bittiği yerde tanır.

Hayat mı?

Fena değildi doğrusu.

Üç buçuk evlilik,

dört nikâh masası,

bir sürü yarım kalmış cümle…

Daha ne olsun?

Şimdi evlâtlar,

genç bir eş,

torunların gülüşü…

Mihrap yıkıldı belki

ama gönül minberi sapasağlam.

Beyin hâlâ çalışıyor,

kalp hâlâ meraklı.

“Z” kuşağına yetişmeye çalışıyorum,

çünkü koparsam

birden ihtiyarlayacağımı biliyorum.

Neme lâzım,

daha görülecek çok güzel günler var.

Nazım kadar iyimser olmasam da,

hani olur ya…

rüzgâr bir gün tam arkamdan eser,

yelken kendiliğinden dolar…

Yeni bir aşka açılmak,

neden olmasın?

Aşk dediğin,

bazen bir şehir,

bazen bir nehir,

bazen de insanın

kendi hayatına yeniden inanmasıdır.

Macit CÜNÜNOĞLU

ŞARKILAR BİTMEZ

Kadehin dudağında yarım 

bir ay ışığı,

rakı beyazı kadar eski bir sükût var masada.

Keyif dediğin biraz hüzünle karışık zaten,

yoksa bu kadar yakışır mı 

geceye insan?

Şarkılar ağır ağır değişiyor,

biri gidiyor, diğeri geliyor

ama hepsi aynı yerden vuruyor.

Bir zamanlar çok güldüğün sokaklar

şimdi bir makam gibi dönüyor içinde;

nihavend bir iç çekiş,

hüzzam bir “ah” bırakıyor boğazına.

Kızının ayak sesleri karışıyor geceye,

hayat diyor ki:

“Bak, hâlâ tutunacak bir dalın var.”

İnsan bazen en çok buna duygulanıyor işte,

gitmeyene, kalanlara,

sessizce yanında duranlara.

Rakı azaldıkça sözler çoğalıyor,

konuşmasan da içinden konuşuyor insan.

Gençliğin bir sandalyede oturmuş,

saçları daha gür,

umudu daha acele.

“Ne çabuk yoruldun” diyor sana,

sen gülümsüyorsun:

“Yorulduk ama güzel sevdik be çocuk.”

Melihat hâlâ fonda,

"yerden yere vurma" diyor ya,

vurmasın…

zaten gönül kendiyle güreşte.

Bazı yenilgiler alkış ister,

çünkü insan ancak böyle büyür.

Gece ilerliyor usta,

keyif dediğin sessiz bir kabulleniş.

Ne büyük iddialar,

ne yüksek hayaller…

Sadece iyi bir şarkı,

temiz bir kadeh,

ve kalbini anlayan birkaç nota.

Şiir dediğin de bu aslında;

hayata küsmeyen bir hüzün,

içinden taşmayan ama

orada olduğunu hissettiren 

bir sevinç.

Devam eder bu gece,

şarkılar biter,

duygular bitmez,

işte bu benim.

Macit CÜNÜNOĞLU

YOLCULUKLAR

İlkbahar gelir

adı umuttur

çünkü her şey biraz çoğalır bu mevsimde;

ışık, ses, yüzler…

ve insan,

kendi içinden düşürdüğü parçayı

yerden alıp

yeniden yerine koyar.

Şehirle sevişmiş olanlar bilir,

bir kente bakmak yetmez,

yeniden tanışmak gerekir.

Vapur dumanı bu kez

boğazına değil,

aklına dokunur insanın.

Martılar bağırır,

kalbine çizik değil

işaret koyar.

Deniz tuzu

dilinde değil,

gülüşünde kalır.

Rüzgâr güneyden eser,

itmez,

omzuna dokunur:

“Bekle,” der,

“Henüz bitmedi.”

Ben yine düşerim yola,

ceplerimde tomurcuklanmış sokaklar,

aklımda yarım kalmamış selamlar.

Samatya’dan geçerim

ilk kez gülümser gibi,

oysa her taş

beni yeniden çağırır.

Dar sokaklar uyanık,

kapılar aralanmayı hatırlamış.

Kadırga nefes alır,

kiliseler yalnız değil,

çanlar sessiz ama

kırgın değil.

İçimde bir şarkı dolaşır,

adı yine Rembetiko,

ama bu kez

hüzün arka masada.

Mırıldanırım:

“Çay elinden,

umut gözünden içilir.”

Ağaçlar kabarır,

bir memleket

yeniden kurulur içimde.

Sur dibinde

eski günlerin gölgesi var hâlâ,

ama şimdi kahkahalar

duvara yaslanmış.

Mahalle kahveleri

sadece sığınak değil,

başlangıç.

Dimitri yok belki,

Agop yok,

Mari başka bir baharda,

ama isimleri

rüzgâr hâlâ biliyor.

Masada çay var,

ucuz.

Sohbet biraz gelecek,

biraz bugün,

dün ise

gülümseyen bir fotoğraf.

Pazardan sesler yükselir:

yarı Türkçe, yarı Kürtçe,

hayat gibi canlı.

“Çilek taze,

bahar yeni!”

İstanbul duyar,

ve bu kez

umursar.

Çünkü bu şehir

yıkımdan değil,

ısrardan beslenir.

Kalabalığı yük değil,

nabız gibi taşır.

On altı milyon derler,

ben baharla birlikte

daha da fazla hissederim.

Afrikalı, Asyalı,

umutla gelmiş hayatlar…

Taşı toprağı altın değil belki,

ama toprağı

tohum tutar.

Cankurtaran’da soluklanırım,

Erol Taş’ın kahvesinde.

Nargile tütmez bu kez,

duvarlar yine Yeşilçam,

ama kötü adamlar

emekli.

Ahırkapı Feneri dimdik,

ışığı denize değil,

zamana düşer.

Geçen gemilere

el sallar.

Ben de sallarım.

Çünkü anlarım:

hayat dediğin

sessiz bir yolculuk,

ama ilkbaharda

insan

yürürken

kendine biraz daha yaklaşır.

Macit CÜNÜNOĞLU

SESSİZ YOLCULUKLAR

İlkbahar gelir

adı umuttur

çünkü her şey biraz çoğalır bu mevsimde;

ışık, ses, yüzler…

ve insan,

kendi içinden düşürdüğü parçayı

yerden alıp

yeniden yerine koyar.

Şehirle sevişmiş olanlar bilir,

bir kente bakmak yetmez,

yeniden tanışmak gerekir.

Vapur dumanı bu kez

boğazına değil,

aklına dokunur insanın.

Martılar bağırır,

kalbine çizik değil

işaret koyar.

Deniz tuzu

dilinde değil,

gülüşünde kalır.

Rüzgâr güneyden eser,

itmez,

omzuna dokunur:

“Bekle,” der,

“Henüz bitmedi.”

Ben yine düşerim yola,

ceplerimde tomurcuklanmış sokaklar,

aklımda yarım kalmamış selamlar.

Samatya’dan geçerim

ilk kez gülümser gibi,

oysa her taş

beni yeniden çağırır.

Dar sokaklar uyanık,

kapılar aralanmayı hatırlamış.

Kadırga nefes alır,

kiliseler yalnız değil,

çanlar sessiz ama

kırgın değil.

İçimde bir şarkı dolaşır,

adı yine Rembetiko,

ama bu kez

hüzün arka masada.

Mırıldanırım:

“Çay elinden,

umut gözünden içilir.”

Ağaçlar kabarır,

bir memleket

yeniden kurulur içimde.

Sur dibinde

eski günlerin gölgesi var hâlâ,

ama şimdi kahkahalar

duvara yaslanmış.

Mahalle kahveleri

sadece sığınak değil,

başlangıç.

Dimitri yok belki,

Agop yok,

Mari başka bir baharda,

ama isimleri

rüzgâr hâlâ biliyor.

Masada çay var,

ucuz.

Sohbet biraz gelecek,

biraz bugün,

dün ise

gülümseyen bir fotoğraf.

Pazardan sesler yükselir:

yarı Türkçe, yarı Kürtçe,

hayat gibi canlı.

“Çilek taze,

bahar yeni!”

İstanbul duyar,

ve bu kez

umursar.

Çünkü bu şehir

yıkımdan değil,

ısrardan beslenir.

Kalabalığı yük değil,

nabız gibi taşır.

On altı milyon derler,

ben baharla birlikte

daha da fazla hissederim.

Afrikalı, Asyalı,

umutla gelmiş hayatlar…

Taşı toprağı altın değil belki,

ama toprağı

tohum tutar.

Cankurtaran’da soluklanırım,

Erol Taş’ın kahvesinde.

Nargile tütmez bu kez,

duvarlar yine Yeşilçam,

ama kötü adamlar

emekli.

Ahırkapı Feneri dimdik,

ışığı denize değil,

zamana düşer.

Geçen gemilere

el sallar.

Ben de sallarım.

Çünkü anlarım:

hayat dediğin

sessiz bir yolculuk,

ama ilkbaharda

insan

yürürken

kendine biraz daha yaklaşır.

Macit CÜNÜNOĞLU

BİR KİTAP OKUDUM

Bir kitap okudum,

ama yalnız gözümle değil,

omuzlarıma çöken yıllarla,

cebimde taşıdığım suskunluklarla,

adını unuttuğum ama sesini hâlâ duyduğum

bütün öğretmenlerle birlikte okudum.

Dün,

zaman dedikleri şey biraz yavaşladı,

torunum Nehir geldi,

ortaokul iki de,

çocuklukla ciddiyet arasında

ince bir köprü kurmuş.

Çantasında bir çuval ödev,

aklında bin soru,

kalbinde henüz kirlenmemiş bir dünya.

Masanın etrafına oturduk,

defterler açıldı,

kurşun kalemler dirildi.

Ben bildiklerimi koydum ortaya,

o merakını.

Bazen yanlış yaptı,

bazen doğrudan bildi,

ama her seferinde

insanın öğrenirken büyüdüğünü gördüm.

Sonra,

en sevdiğimiz yere geldik:

kelimelere.

Laptop açıldı,

Word sayfası bembeyaz,

henüz kirletilmemiş bir vicdan gibi.

Yanlış yazılan sözcüklerin altı

kırmızıyla çizildi,

sanki dilin kanayan yerleri gösterildi bize.

Dikkat edersen düzeliyor her şey,

edemezsen kırmızı kalıyor hata,

hayat gibi.

Bu kez ben geçmedim klavyenin başına,

Nehir oturdu.

Parmakları hızlı,

aklı yaramaz,

düşüncesi biraz şeytani belki

ama temeli sağlam,

çünkü henüz kalbiyle düşünüyor.

Dur dedim.

Yazmadan önce okuyalım.

Çünkü okumadan yazan,

suyunu görmeden yüzmeye kalkar.

Mark Twain geldi aklıma,

eski bir dost gibi.

Mizahı kahkaha değil,

aklın tokadıdır onun.

Tom Sawyer yıllar önce

gençliğimin ceplerinde dolaşmıştı,

bir çocuğun haylazlığında

özgürlüğü öğretmişti bana.

Twain anlatır:

Bir gün hocasına der ki,

“Bir kitap okudum

ama zihnimde hiçbir şey kalmadı.”

Hoca bir hurma uzatır,

“Çiğne” der,

“Ye.”

Yer.

Sonra sorar hoca:

“Büyüdün mü?”

“Hayır” der çocuk.

“Büyümedin ama o hurma

etin oldu, kemiğin oldu,

sinirin, derin, tırnağın,

hücren oldu…”

İşte o an anlar insan,

kitap da böyledir.

Dağılır içine.

Sessizce.

Görünmeden.

Bir kısmı kelime olur,

dilini genişletir.

Bir kısmı bilgi olur,

aklına yerleşir.

Bir kısmı ahlâkına dokunur,

bir kısmı yazına, konuşmana

ince bir terbiye katar.

Bir cümle hayata başka yerden baktırır,

bir paragraf merhameti çoğaltır,

bir sayfa özgüvenini büyütür.

Düşünmeyi öğretir kitap,

sorgulamayı,

susmayı,

gerektiğinde yüksek sesle

itiraz etmeyi.

Sen farkında olmasan da

kitap çalışır içinde.

“Kitap okumak bir şeye yaramaz” derler,

yanılırlar.

Çünkü kitap okumak

çok şeye yarar.

O kadar çok şeye yarar ki

neye yaradığını

saymaya insanın ömrü yetmez.

İyi dostlar,

iyi kitaplar,

bir de huzurlu bir vicdan…

İşte insanın kendine kurabileceği

en sağlam ev budur.

Nehir dinledi,

gözleri kelimelere değdi.

Belki telefon daha parlak,

belki ekran daha cazip,

ama yine de kitapta

başka bir ışık var.

Denemek gerek,

ısrar etmeden,

korkutmadan.

Bazen maya tutar.

Bir de yazıya başlarsa çocuk,

işte o zaman

hayat kendini anlatmaya başlar.

Ben bir kitap okudum dün,

aslında bir çocuğun

geleceğini okudum.

Ve anladım:

Kelimelerle büyüyen çocuklar

dünyayı daha az kırar.

Kolay gelsin dostlar,

yolunuz kelimeden geçsin.

Gazanız mübarek ola.

Macit CÜNÜNOĞLU

DAVUN AĞACI

Geçmişe dönmek diyorlar ya,

sanki bir tren varmış da istasyona yanaşır gibi…

Oysa geçmiş,

bir anda ayakkabısız yakalandığın bir ağaç dalıdır,

altında ırmak akar,

üstünde çocukluğun nefesi titrer.

Ben siyasetten söz etmiyorum,

o kirli defterler çoktan yırtıldı zaten.

İsimler var, evet,

duvarlara asılmış eski fotoğraflar gibi

bakınca tanıdık ama dokununca soğuk.

Kimse demokrasiye yatmadı,

kimse özgürlük diye uykusuz kalmadı.

O yüzden memleket hâlâ

aynı rüyadan uyanıp duruyor

ve her uyanış biraz daha yorgun.

Ben köyüme döndüm.

Şehir bana dar geldi,

kelimelerim bile betonlaştı orada.

Oysa toprak bilir insanı,

ırmak tanır yüzünü,

ağaç adını fısıldar.

Amasya…

Bir harita değil bu,

bir kalp çarpıntısı.

Her sokağı bir yaş,

her taşı bir anı.

Yeşilırmak geçer içimden,

ben onu çocukken geçmiştim.

Sekiz dokuz yaşındaydım,

ceplerimde yaz,

dizlerimde yara.

Kılıçaslan önü sabahı,

okul yolu uzun

ama davun ağacı yakındı.

Dayanamadım,

çocukluk dayanamaz zaten.

Tırmandım göğe biraz,

ayakkabılarımı unuttum yeryüzünde.

Sonra bir ses…

O ses hâlâ kulaklarımda.

“İn aşağı!”

Bir öğretmen değil,

bir dev kükremesi gibi.

Suçum büyüktü,

çünkü merak etmiştim,

çünkü hayata çıkmıştım.

Okula vardık,

adalet oradaydı sözde.

Tahta cetvel,

suskunluk,

öğretilen korku.

Eğitim dediler adına.

Oysa bana öğretilen

başını eğmekti,

düşmemek için değil

sorgulamamak için.

Yıllar geçti.

Dayaklar eskidi,

daum ağacı belki kurudu.

Ama o dal hâlâ içimde.

Hâlâ çıkarım bazen,

ayakkabısız,

dikkatsiz,

umutlu.

Şimdi soruyorum kendime:

Bugün çocuklar ağaca çıkabiliyor mu?

Yoksa ağaçlar mı yok artık?

Eğitim hâlâ

cezayla mı konuşuyor,

yoksa merhameti öğrendi mi?

Ben günlük siyasetten kaçıyorum.

Çünkü dipsiz kuyu.

İsimler değişiyor,

karanlık kalıyor.

Ben çiçeğin tarafındayım,

böceğin,

yeşilin.

Onların kırk yıllık hatırı var.

Yazıyorum,

bir kuple düşsün diye

kent hafızasının defterine.

Belki bir hemşerimin

gönül teli titrer,

belki bir çocuk

ağaca daha cesur çıkar.

Benim şiirim büyük laflar etmez,

benim şiirim ayakkabılarını unutur.

Irmak kenarında durur,

öğretmenin sesini duyar

ama yine de dalı bırakmaz.

Çünkü bazı hatıralar vardır,

can acıtır ama büyütür.

Bazı dayaklar vardır,

bedeni unutur

ama ruh hatırlar.

Ve insan,

en çok da

o hatırladıklarıyla insandır.

Macit CÜNÜNOĞLU

GÜMÜŞLÜ'DEN KALAN

Bir gün geliyor insan,

kendi sesini bile

uzaktan duyar oluyor.

İşte o gün

albümler konuşmaya başlıyor,

fotoğraflar dile geliyor,

zaman susuyor.

Yaşlılık dedikleri,

bedenin değil

hatıraların yorulması aslında.

Yedi yaşında başlıyor her şey,

bir sokakla,

bir bakışla,

bir annenin seslenişiyle…

Yetmişinde bile

aynı sesle irkiliyorsun.

Elimde bir fotoğraf var şimdi,

kağıt sararmış,

kenarları yıpranmış.

Ama içi capcanlı.

Gümüşlü Mahallesi’nden

bir gün düşmüş içine.

Piknikti belki,

Pirler Parkı’ydı, 

muhtemelen de komşuların bağıydı.

Çimenler yumuşak,

gökyüzü bol,

gelecek masum.

Sakibe Abla orada,

hayatın yükünü

gülüşüne sığdırmış.

Sühendan Teyze

sessizce bakıyor,

sanki olacakları sezmiş gibi.

Annem…

Dünyanın bütün telaşına rağmen

bizi bir arada tutan

tek merkez.

Bakışıyla ev kuran kadın.

Ve biz çocuklar…

Sühran, Benan, Fatma, Rezzan, Okan

ve ben.

İsimler yan yana durunca

bir mahalle tamamlanıyor.

Bir şehir nefes alıyor.

Ellili yılların sonlarıydı...

Kimse yalnız değildi,

yalnız kalmak ayıptı.

Kapılar kilitlenmezdi,

gönüller hiç.

Aradan yarım yüzyıl geçti.

Şimdi zaman

bizden hızlı koşuyor.

Komşuluk,

eski bir kelime gibi

ağzımızda eğreti duruyor.

Birer birer çekildik hayattan,

ya da hayat bizden.

Kimi göçtü,

kimi sustu,

kimi sadece hatıra oldu.

Şimdi başka bir çağdayız.

Adına ne dersen de,

ben yalnızlık diyorum.

Kalabalıklar içinde

kimsesiz bir çağ.

Anne baba evlâda hasret,

evlât anne babaya.

Kardeş kardeşe uzak,

aynı evde bile.

Akrabalık,

fotoğraflarda kalmış bir bağ.

Herkes kendi derdine düşmüş,

kimisi geçimle boğuşuyor,

kimisi içindeki sessizlikle.

Kapılar kapalı,

perdeler sıkı,

hayatlar kilitli.

Bayramlar yük oldu,

ziyaretler zahmet.

Gönül yoruldu Macit,

çok yoruldu.

Cenazelerde bile

buluşamıyoruz artık.

Ölüm dahi

bir araya getiremiyor bizi.

Can tatlı elbet,

yaşamak lâzım,

bunu inkâr etmem.

Ama insan

yaşarken eksiliyor.

Ah ne günlere kaldık…

Bizim nesil

buna şahit olmak için mi doğdu?

Daha dün

hayâl bile edemezdik

böyle bir soğukluğu.

Hayat,

ömrün son demlerine

böyle bir armağan bıraktı bize:

Kabullen ya da git.

İşte kapı,

işte sapı.

Ama ben dönüp

bir kez daha bakıyorum albüme.

Gümüşlü’ye,

annemin bakışına,

komşuların sesine.

Ve anlıyorum ki

her şeye rağmen

biz güzel yaşadık.

Acı olan bu değil,

acı olan

bunu bilenlerin artık

birer birer azalması.

Macit CÜNÜNOĞLU

BAKIRCILAR ÇARŞISI

Taşı toprağı altın dediler,

biz altını avuçlarımızda değil

çekiç seslerinin yankısında tanıdık.

Bakırcılar Çarşısı’ndan geçerek

okula değil, hayata giderdik aslında;

her adımda bir meslek,

her vitrinde yarım kalmış bir ömür

bize bakardı.

Demirin ateşle imtihanı vardı orada,

bakırın sabırla incelmesi,

ustanın alnından damlayan terle

çocuğun gözünde büyüyen hayranlık

aynı havayı solurdu.

Aytekin abi dururdu örsün başında,

iri gövdesiyle ateşi gölgelerdi,

bir elinde çekiç

bir elinde uzun pense,

toprağın kaderini döver gibi

aletler yapardı çiftçiye.

Biz bakardık,

sözsüz bir ders alırdık:

Emek böyle bir şeydir,

insanı insana benzetir.

Sonra zaman değişti,

sessizce değil, hoyratça.

Fabrika geldi, seri geldi,

hafif dediler, parlak dediler,

bakırı dolaplardan kovdular.

Alüminyum yerleşti mutfaklara,

melamin girdi sofralara,

petrol kokulu tabaklarla

alıştık geçici olana.

Çarşı sustu,

çekiçler yetim kaldı,

ustaların elleri

zamanın gerisinde kaldı.

Belki Burhan abi hâlâ direniyordur,

bakırdan âlemler yapıyordur,

minarelerin ucuna

göğe bakan umutlar koyuyordur.

Zaten bu ülkede

dua bitmez, inşaat bitmez,

bir şeyler hep yükselir

bir şeyler hep eksilir.

Ne zaman Amasya’ya dönsem

Burmalı Minare’ye uğrarım.

Yedi yüz yıllık bir sessizliktir orası,

insanı kendine çağırır.

Bir köşeye oturur,

çocukluğumu yoklarım,

gençliğimin izlerini taşlarda ararım.

Böyle bir kentte doğmuş olmanın

sessiz bir şükrü çöker içime.

Aidiyet dedikleri

tam da budur işte,

insanın kendini bir yere

emanet edebilmesi.

Yeşilırmak akar,

adını boşa taşımıyordur.

Toprak bereketlidir,

insanı kanaatkâr.

Ramazanlarda

yardım gizli yapılırdı,

veren bilinmez,

alan incinmezdi.

Amasya çelebidir,

gürültüyü sevmez,

iyiliği bağırmaz.

Eczacı Sabahat gelir aklıma,

babamın şakası,

sokağın gülüşü…

Kimi yükselir bu şehirden,

kimi savrulur.

Sıdıka çıkar aklıma,

öğretmenlikten imparatorluğa,

İstanbul’a sığanlar olur,

Amasya’da kalanlar…

Ama bilirim,

taşı toprağı altın denilen yer

her zaman zengin etmez insanı.

Bazı şehirler

para vermez,

hafıza verir.

İnsan ömrü boyunca

oradan beslenir.

Amasya böyle bir yer.

Sevenine yurt,

unutana sızı.

Gidene yol,

kalanına dua.

Tercih senin,

ister kal, ister git.

Ama bil ki

bazı şehirler

insanı hiç bırakmaz.

Macit CÜNÜNOĞLU

BİR O KALDI

Herkes gitti, bir o kaldı.

Yeşilırmak akıyor,

kim bilir kaç ismi taşıyarak,

kaç dili yıkayarak kıyılarından.

Su unutmaz,

taş hatırlar,

insan susar bazen;

susmak da bir hatırlama biçimidir çünkü.

Bir şehir vardı bir zamanlar,

elmaları kokusundan tanınan,

çekiç sesiyle, değirmen uğultusuyla

sabahlarını açan.

Bir şehir ki

farklı diller

aynı sokakta

aynı gökyüzüne çarpardı.

Şimdi o sokaklarda

yalnız ayak izleri var,

kime ait oldukları bilinmeyen.

Bir soyağacı çizilmişti,

dallarında çiçek yerine

işaretler açmıştı.

Her işaret bir mezardı,

yeri olmayan.

Toprak bile yetmemişti

ölülere.

Rüzgâr,

o günden beri

bu şehirde

hep hüzünlü eser.

Herkes gitti.

Kimi uzak limanlara,

kimi adı zor söylenen sokaklara.

Gittiler çünkü kalmak

her gün biraz daha eksilmekti.

Bir ad bırakmak zorunda kaldılar,

bir dili,

bir mezarı.

Bir kişi kaldı.

Adını değiştirdi,

çünkü korkunun

resmî bir dili vardı.

Bunu söylerken

sanki bir suçu itiraf eder gibiydi.

Kalbi hâlâ

kendi adıyla çarpıyordu.

Bir kunduracı tezgâhında

bir tarih oturuyordu aslında.

Eğilmiş,

eski ayakkabıları onarırken

kırık bir yüzyılı

tutkalıyla birleştirmeye çalışıyordu.

Her çivi darbesinde

bir isim daha düşüyordu aklından,

ama kimse sormuyordu artık.

Bir rütbe fazla gelmişti ona

bu ülkede.

Bir kürek indi sırtına,

yalnızca kim olduğu için.

Acı sessizdi,

itiraz da.

Çünkü hayatta kalmak

bazen susmayı gerektirir.

Bir ibadet yerinin köşesinde

tezgâh açtı farkında olmadan.

Taşlar hâlâ oradaydı,

isimler silinmişti ama.

Tarihin ironisi

bazen acı bir gülümsemedir.

“Eskiden kalabalıktı” dedi,

ve kalabalık kelimesi

birden yetim kaldı.

Şimdi bir mezarlık var sadece,

o da yarım.

Ölüler bile

tam kalamamıştı bu şehirde.

Herkes gitti.

Gidenlerin ardından

bir ülke kaldı ama eksik,

bir şehir kaldı ama sessiz.

Bir adam kaldı.

İnkârın tam ortasında

bir kanıt gibi duran.

Bir müze değildi;

canlıydı,

yaralıydı,

hatırlıyordu.

Ve hatırlamak,

bazen en büyük direniştir.

Yeşilırmak hâlâ akıyor.

Belki bir gün

su isimleri geri getirir.

Belki bir gün

taşlar konuşur.

Ama bugün,

bu şehirde

herkes gitti

bir o kaldı.

Macit CÜNÜNOĞLU

ESTER'İN GÖZYAŞLARI

Bugün yine adını andım,

bir mahalle değil de

yarım kalmış bir şarkı gibi düştün içime.

Taşların hâlâ sıcak,

duvarların hâlâ konuşkan,

suskunluğun bile kalabalık senin.

Amasya’nın kalbinde atardın,

renk dediğin boyayla değil

insanla karılırdı.

Ermeni evlerinin pencerelerinde

akşamüstü bir hüzün asılı dururdu,

Selanik’ten gelen muhacirlerin

sandıklarında umut,

ceplerinde yorgunluk vardı.

Yerlisiyle, göçeniyle

aynı gökyüzünü paylaşmayı

erkenden öğrenmiş bir mahalleydin sen.

Yoksulluk vardı, evet,

ama kimse tek başına değildi.

Ekmek bölünürdü,

dert sıraya konur,

sevinç yüksek sesle yaşanırdı.

Komşuluk bir kelime değil,

bir yaşam biçimiydi.

Kapılar kilitlenmezdi geceleri,

çünkü kalpler açıktı.

Dayımın evi düşer aklıma,

benim çocukluğumun merkezi.

O evin duvarlarında

koşarken sürttüğüm dizlerim,

annemin sesinde yankılanan uyarılar,

akşam ezanıyla eve dönüş telaşım durur.

Onlarca anı

birbirine tutunmuş

sokak lambaları gibi yanar içimde.

Köprü başındaki çeşme…

Ah o çeşme başı!

Bir mahalle meclisiydi orası.

Çoluk çocuk, genç yaşlı

hayatın en koyu muhabbeti

orada demlenirdi.

Kadınlar elleri dolu,

yürekleri daha dolu beklerdi.

Emekçi eşlerin yolu gözlenirdi,

bir ayak sesi, bir gölge

umut olurdu akşama.

Bir de yıkılan kilisenin

duvarları arasında kalmış arsası…

Bizim cennetimizdi orası.

Gökyüzü tepemizde,

zaman avucumuzdaydı.

Aşık attık, top oynadık,

toz toprak içinde

mutluluğun zirvesine çıktık.

Akşamları pestilimiz çıkardı,

ama kalbimiz dinçti.

Şimdi soruyorum kendime:

O kadar arkadaşlığı

hangi apartman katında bulacaksın?

Beraber gülmeyi,

beraber düşüp kalkmayı

hangi ekranda öğreneceksin?

Sonra sel…

1948’in karanlık hatırası.

Dağlardan kopup gelen su,

sadece evleri değil

sessizliği de yıktı.

Can gitti, mal gitti,

geriye ağır bir suskunluk kaldı.

Sürüklenen o dev taş kütlesi

yıllarca durdu yerinde,

unutmayın diye,

unutursanız taş olursunuz diye.

Kimse parçalamadı onu,

çünkü acıya dokunmak

saygısızlık sayılırdı.

Bentler yapıldı sonra,

dere dizginlendi,

küçük barajlar oluştu.

Biz çocuklar için

yeni sevinçler demekti bu.

Ziyere’nin, Yenice’nin havuzlarında

sudan çıkmazdık.

Güneş batana kadar

hayatla yarışırdık kulaç kulaç.

Dağın etekleri…

Ah o etekler!

Başka bir âlemdi.

Ulu Mama yatırının ayazması

bizi beklerdi sabırla.

Buz gibi suyu

sıcak yaz günlerinde

içimize serinlik,

ruhumuza sükûnet verirdi.

Ağaçların gölgesi

annelerimizin duası gibiydi.

Surpik teyzenin sesi

hâlâ kulağımda,

“gel” der gibi,

“gitme” der gibi.

Karabit’in gülümseyişi

zamana meydan okur.

Ester’in ayak izleri

her sokakta saklı,

Amasya’nın Dikenleri’nde değil sadece,

bizim hafızamızda da.

Emiş aba…

Bir devrin yürüyen hafızası.

Asırlık hayatında

kaç yangın, kaç göç, kaç yas gördü.

Annemden “dünkü çocuk” diye söz ederdi,

zamanla alay eder gibi.

Elini öptüğümde

tarihe dokunurdum sanki.

Anlattıkları içime işler,

gözlerim çoğu kez

sessizce ıslanırdı.

Ah Savadiye,

sen beni yine aldın,

yıllar öncesine bıraktın.

Bir çocuğun dizine,

bir annenin bekleyişine,

bir mahallenin kalbine…

Bugünlük hoşça kal,

taşların, seslerin,

anıların yerli yerinde dursun.

Bil ki ben

seni anlatırken bile

sana dönüyorum.

Yarın yine buluşuruz,

bir sokak başında,

bir hatıranın tam ortasında.

Macit CÜNÜNOĞLU

SAVADİYE

Bir şehre bazen kapısından girilmez,

insan bir şehre

annesinin suskunluğundan girer.

Ben Amasya’ya

Savadiye’den girdim.

Ata ocağım Gümüşlü’dür, doğrudur,

ama annemin gölgesi

Savadiye’nin taşlarında uzundur.

Dedemin evi oradaydı,

duvarlarında Balkan rüzgârı,

avlusunda yarım kalmış bir göç.

Kırk günlük bir bebekti annem,

takvim 1912,

dünya Balkanlarda dağılıyordu.

Bir savaş yılı kadar ağırdı yükü,

bir kucak kadar çaresizdi kaderi.

Selanik’ten düşüldü yollara,

ana kucağında Anadolu’ya,

ve kader onu

Yeşilırmak kıyısına bıraktı.

Amasya o vakit de sancaktı,

taşında tuğrasında devlet vardı.

Savadiye en eski mahallelerinden,

Ermeni sokaklarının hafızasıyla,

çok dilli bir hüzünle örülü.

Ester o sokaklarda büyüdü,

1900 doğumlu bir hayat,

kızının kaleminde

bir devrin vicdanına dönüştü.

Dokuz yaşında babamı toprağa verdik,

sonra Savadiye

beni bağrına bastı.

Faytoncu İskender dayım

hayatı çoğaltmayı marifet sayardı,

iki yılda bir çocuk,

kazaya kurban gitmeyenler sayıldığında

altıya varmıştı hane.

Lokman Dağı’na yaslanan bahçesi

teras teras yükselirdi,

beş katlı bir emekti toprak.

Domates, biber, patlıcan,

ibadullah bereket,

ceviz ağacı cömertti,

dut ağacının dibi ise

aile mezarlığı…

Yaşama tutunamayan bebekler

büyük bir ciddiyetle

oraya emanet edilirdi.

Pembe bir hayattı bu,

acıyla yoğrulmuş olsa da.

Dayımın sofrasında içki,

abası annemle 

saatlerce memleket konuşurdu.

Toprak çekerdi insanı,

annem bir Rumeli türküsü 

duydu mu

gözleri dolardı.

“Yanıyormuş yeşil köşkün lambası…”

işte o dize

onu yer bitirirdi.

Emiş aba vardı mahallede,

hafızası taş gibiydi.

Annemden söz ederken

“Ne yapar Ava?” derdi,

sanki dün oynamıştı sokakta.

Hüseyin ağanın bahçesi

dağın eteklerini kuşatırdı,

aksi, sert,

toprak ağası edasıyla.

Ama İskender dayımdan çekinirdi,

çünkü Savadiye’de

otorite kâğıttan değil,

karakterden okunurdu.

Savadiye

Amasya içinde apayrı bir dünyaydı.

Dere mahalle gibi,

Kuba gibi.

Muhacir ağırlıklı,

yoksul ama başı dik.

Kent eşrafına

fiziken de ruhen de

tepeden bakan insanlar…

Çalışkan, ahlâklı,

okumaya meraklı,

tutunmaya kararlı.

En önemlisi

yerli halkla kaynaşma çabasıydı,

sessiz ama inatçı.

Kimliğini saklamadan,

kibirlenmeden.

Ve ben bugün diyorum ki:

Amasyalı bir babanın

ve Selanikli asil bir annenin oğluyum.

Bir yanım Yeşilırmak,

bir yanım Balkan rüzgârı.

Savadiye’de öğrendim

hayatın acıyla da büyüyebileceğini.

Ne mutlu bana.

Macit CÜNÜNOĞLU

BARIŞ

İnsanlık,

yorgun bir kelime artık,

ağzımızda yuvarlanıp duran

ama içi giderek boşalan bir kavram.

Bir yüzyılı kanla çizdik takvimlere,

iki büyük savaş,

bir küçük vicdan arası bile vermeden.

Toprak, her seferinde

aynı itirazı etti:

“Beni doyurmuyorsunuz,

beni kirletiyorsunuz.”

Nükleer ateşi

bilimin alnına sürdük,

sonra da

“ilerleme” diye fotoğraf çektirdik.

O günden beri

güneş biraz daha temkinli doğar

bazı coğrafyalarda.

Duvarlar yıkıldı denildi,

betonlar çöktü belki

ama zihinler dimdik ayakta.

Bir ideoloji gitti,

yerine daha açgözlü bir piyasa geldi.

Bayraklar çoğaldı,

insan azaldı.

Yugoslavya parçalanırken

aynalar da kırıldı,

insanlar kendine bakamaz oldu.

Aynı ekmeği bölüşenler

aynı mezarlıkta bile

yan yana yatamadı.

Milliyetçilik,

yaraya sürülen tuz gibi

acıttıkça güç verdi.

Şimdi yeni bir savaş,

eski kelimelerle anlatılıyor:

Güvenlik, çıkar, denge…

Oysa denge

bir çocuğun sırtındaki çantadır,

bir annenin geri dönmeyen oğludur,

bir evin anahtarıdır

artık kapısı olmayan.

Göç yolları uzadıkça

insan kısalıyor.

Kimlikler pasaporttan ibaret,

hayatlar bir haber bülteni süresi.

Ölümler “kabul edilebilir kayıp”,

acı “yan etki” oldu.

Ve etik…

En çok konuşulup

en az davet edilen misafir.

Masalara çağrılmıyor,

çünkü tok konuşmuyor,

çünkü sessizliği yüksek seslerden

daha rahatsız edici.

Barış ise

sloganlarda yaşıyor artık.

Gerçek barış,

çıkar hesaplarına uymuyor.

Silah satmıyor,

borsayı coşturmuyor,

liderleri büyütmüyor.

O yüzden hep erteleniyor.

Oysa barış,

bir anlaşma değil sadece;

etik bir cesaret meselesi.

Güçlü olanın

bir adım geri çekilme erdemi,

haklı olanın

bağırmadan konuşabilmesi.

İnsanlık,

ne zaman ki zaferi değil

onuru ölçü almaya başlar,

ne zaman ki sınırları değil

yaraları korur,

işte o gün

tarih ilk kez

kanla değil,

utanarak yazılır.

Belki o gün gelmez hemen,

ama şiirler bu yüzden var:

Hatırlatmak için.

Unuttuğumuz şeyi

yüzümüze usulca çarpmak için.

Çünkü etik,

kanunlardan önce gelir;

barış,

haritalardan önce.

Ve insanlık,

ancak bunları hatırladığı gün

yeniden

insan olur.

Macit CÜNÜNOĞLU